Sitemizi Google aramalarında tercih edilen kaynak olarak ekleyin.
Kısaca
- Rahim ağzı kanserinin önemli nedenlerinden HPV ve kanser öncesi hücre değişiklikleri çoğu zaman belirti vermeden ilerliyor.
- Türkiye’de 30-65 yaş arası kadınlarda rutin tarama beş yılda bir HPV-DNA testiyle yapılıyor.
- HPV aşısı yeni enfeksiyonlara karşı koruma sağlıyor; mevcut enfeksiyonu tedavi etmiyor, bu yüzden taramalar sürmeli.
Kadınlarda en sık görülen kanserlerden rahim ağzı kanserinin önemli nedenlerinden biri olan HPV enfeksiyonları ve kanser öncesi hücre değişiklikleri, çoğu zaman hiçbir şikâyete yol açmadan seyrediyor. Memorial Şişli Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Bölümü’nden Op. Dr. Gönül Çimen, tarama yöntemleri, HPV enfeksiyonu ve aşılar hakkında bilgi verdi.
İnsan Papilloma Virüsü (HPV) toplumda yaygın görülen bir virüs grubu. Bazı yüksek riskli HPV türleri uzun süre vücutta kalırsa rahim ağzında hücresel değişikliklere yol açabiliyor; bunların bir bölümü yıllar içinde kansere dönüşebiliyor. Enfeksiyon ve bu değişiklikler herhangi bir belirti vermeden ilerleyebildiğinden, ağrı ya da siğil olmaması HPV’nin bulunmadığı ya da taramaya gerek olmadığı anlamına gelmiyor. Düzenli tarama ve hekim kontrollerinin aksatılmaması önem taşıyor.
Tarama ne zaman yapılmalı
Tarama zamanı kişinin yaşına ve sağlık geçmişine göre belirleniyor. Türkiye’de rutin toplum taraması, 30-65 yaş arası kadınlarda beş yılda bir HPV-DNA testiyle yapılıyor. HPV testi pozitif olanlarda, önceki taramada anormal sonuç çıkanlarda ya da özel risk taşıyanlarda daha yakın takip gerekebiliyor. Kontrol sıklığı, sağlık durumu ve test sonuçlarına göre hekim tarafından belirleniyor.
Rahim ağzından alınan örnekler iki farklı amaçla inceleniyor. HPV testi, kanserle ilişkili yüksek riskli HPV türlerinin varlığını araştırıyor; smear testi ise rahim ağzı hücrelerinde anormal bir değişiklik olup olmadığını değerlendiriyor. Hangi testin yapılacağı ve taramanın hangi aralıkla tekrarlanacağı; yaş, önceki sonuçlar ve kişisel risklere göre belirleniyor.
HPV testinin pozitif çıkması tek başına kanser tanısı anlamına gelmiyor; sonucun uzman tarafından değerlendirilmesi ve önerilen takibin tamamlanması gerekiyor. Yol; saptanan HPV türü, smear sonucu, yaş ve önceki taramalara göre belirleniyor. Bazı kişilerde testin bir süre sonra tekrarlanması öneriliyor, bazı durumlarda rahim ağzının büyütülerek incelendiği kolposkopi ve gerektiğinde doku örneği alınması gerekebiliyor. Kanser öncesi değişiklikler saptanırsa uygun takip ya da tedavi planlanıyor; bu değişikliklerin zamanında değerlendirilmesi kanser gelişiminin önlenmesine yardımcı oluyor. Tarama normal çıksa bile bir sonraki kontrolün önerilen zamanda yapılması önemli.
Aşı ve tarama ilişkisi
HPV aşısı, hedeflediği türlere karşı koruma sağlayarak bu türlerle ilişkili kanserlerin önlenmesine yardımcı oluyor. En yüksek yarar, virüsle temas etmeden uygulandığında sağlanıyor ve aşılama 9 yaşından itibaren yapılabiliyor; kız ve erkek çocukların erken yaşta aşılanması önem taşıyor. Yetişkinlerde aşıdan yarar görme olasılığı yaş, önceki aşılar ve sağlık durumuna göre değerlendiriliyor. Aşı mevcut enfeksiyonu ya da siğili tedavi etmiyor, yeni enfeksiyonlara karşı korumayı amaçlıyor. Daha önce HPV saptanmış olması aşının her durumda yararsız olduğu anlamına gelmiyor. Aşı yaptıran kadınların da önerilen taramaları sürdürmesi gerekiyor.
HPV başlıca cinsel temas sırasında doğrudan deri teması yoluyla bulaşıyor ve belirtisi olmayan kişiler de virüsü aktarabiliyor. Prezervatif bulaş riskini azaltsa da genital bölgenin tamamını örtmediğinden tam koruma sağlamıyor. HPV hem kadınları hem erkekleri etkileyebiliyor. Test virüsün ne zaman ya da kimden bulaştığını göstermiyor ve virüs yıllar sonra yeniden saptanabiliyor. Bu nedenle pozitif sonuçlar kişiler hakkında hüküm vermek için değil, tıbbi değerlendirme ve takibin planlanması için ele alınmalı.
Cinsel ilişki sonrası kanama, adet dönemi dışı ya da menopoz sonrası kanama ve özellikle kötü kokulu, alışılmadık vajinal akıntı gibi şikâyetlerde hekime başvurulmalı. Bu belirtiler farklı nedenlerle de ortaya çıkabildiğinden muayene ile nedeninin belirlenmesi önemli. Yakın zamanda tarama yaptırılmış olsa bile yeni başlayan şikâyetler değerlendirilmeli. Son taramanın tarihini kontrol etmeyen, tarama zamanı gelmiş olan ya da ne zaman kontrol yaptırması gerektiğini bilmeyen kadınlar kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurmalı. Yaşa ve kişisel sağlık geçmişine uygun bir tarama planı, test sonuçlarının öğrenilmesi ve önerilen takiplerin tamamlanması rahim ağzı kanserinden korunmada belirleyici bir rol oynuyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
