Sitemizi Google aramalarında tercih edilen kaynak olarak ekleyin.
Kısaca
- Obezite tedavisinde kullanılan zayıflama iğnelerinin safra kesesi üzerinde etkileri merak konusu.
- 2022 tarihli bir meta-analize göre GLP-1 temelli ilaçlar safra kesesi ve safra yolu hastalıklarında göreceli riski yaklaşık yüzde 37 artırıyor.
- Safra taşı olan kişilerin ilaç kullanmadan önce hekim değerlendirmesinden geçmesi ve ilacın yalnızca hekim kontrolünde kullanılması öneriliyor.
Obezitenin kalp ve damar hastalıkları, hipertansiyon, diyabet ve kolesterol yüksekliği gibi sorunlara zemin hazırladığı biliniyor. Son yıllarda yaygınlaşan ve halk arasında zayıflama iğneleri olarak bilinen ilaçların safra kesesi üzerindeki etkisi ise merak ediliyor. Memorial Kayseri Hastanesi Genel Cerrahi Bölümü’nden Op. Dr. Ali Can Yalı, bu konuda bilgi verdi.
Safra kesesinde taş bulunan hastaların sıkça sorduğu soru, zayıflama iğnesi kullanıp kullanamayacaklarıdır. İştahı baskılayan ve tokluk hissi sağlayan bu ilaçların, egzersiz ve klasik diyet programlarına kıyasla belirgin biçimde daha fazla kilo kaybı sağladığı düşünülüyor.
Kilo kontrolünde kullanılan ilaçların önemli bir bölümünü GLP-1 reseptör agonistleri oluşturuyor. Bu ilaçlar iştahı azaltarak ve tokluk hissini artırarak kilo kaybına yardımcı oluyor. 2022 yılında JAMA Internal Medicine dergisinde yayımlanan bir meta-analiz, 76 randomize kontrollü çalışmayı ve 100 binden fazla katılımcıyı değerlendirdi. Analize göre bu ilaçların kullanımı, safra kesesi ve safra yolu hastalıklarında riski yaklaşık yüzde 37 oranında göreceli olarak artırıyor. Risk artışının kilo verme amacıyla kullanıldıklarında daha belirgin olduğu bildirildi. Bu oran, ilacı kullanan her üç kişiden birinde safra taşı oluşacağı anlamına gelmiyor; kullanmayanlara kıyasla göreceli bir artıştan söz ediliyor.
Bu ilişkinin olası nedenleri arasında hızlı ve belirgin kilo kaybı öne çıkıyor. Safranın kolesterol açısından yoğunlaşması taş oluşumuna zemin hazırlayabiliyor. Benzer durum hızlı kilo veren diyetler ve obezite cerrahisi sonrasında da görülebiliyor. Bazı GLP-1 temelli ilaçların safra kesesinin boşalma fonksiyonunu etkileyebileceği, safranın kesede daha uzun kalmasının ise taş oluşumunu kolaylaştırabileceği düşünülüyor. Ancak bu mekanizmaların bütün ilaçlarda aynı düzeyde etkili olduğu kesin olarak söylenemez.
Mevcut safra sorunları değerlendirilmeli
Safra kesesinde taş bulunması, zayıflama iğnelerinin kullanımı için tek başına mutlak bir engel değildir. Ancak hastanın daha önce safra kesesi ağrısı, akut kolesistit (safra kesesi iltihabı), safra kanalına taş düşmesi ya da safra taşına bağlı pankreatit geçirip geçirmediği mutlaka değerlendirilmelidir. Hiçbir şikâyeti olmayan hastalar ile tekrarlayan safra kesesi ağrısı yaşayan hastaların aynı biçimde değerlendirilmesi doğru değildir. Özellikle safra taşına bağlı şikâyeti olanların tedavi öncesinde genel cerrahi hekimince değerlendirilmesi daha uygundur ve gerektiğinde cerrahi tedavi seçeneği gündeme gelebilir.
Yalnızca zayıflama iğnesi kullanılacak olması, şikâyeti bulunmayan her safra taşı hastasının ameliyat edilmesini gerektirmez. Ancak ilaç kullanımı sırasında gelişen her karın ağrısı basit bir yan etki olarak görülmemelidir. Özellikle karnın sağ üst bölümünde şiddetli ya da uzun süren ağrı, tekrarlayan kusma, ateş veya sarılık gelişmesi halinde safra kesesi ve safra yollarına ait komplikasyonlar açısından gecikmeden tıbbi değerlendirme yapılmalıdır.
Zayıflama iğneleri uygun hastalarda obezite tedavisinde önemli yararlar sağlayabiliyor. Ancak bilimsel araştırmalar, özellikle GLP-1 reseptör agonistlerinin safra taşı ve bazı safra kesesi hastalıklarının görülme riskini artırabildiğini gösteriyor. Bu durum, safra kesesinde taş bulunan herkesin bu ilaçları kullanamayacağı anlamına gelmiyor. Belirleyici olan; mevcut safra kesesi hastalığının, geçmişte yaşanan şikâyetlerin ve tedaviden beklenen yararın birlikte değerlendirilmesidir. Bu nedenle zayıflama iğneleri hekim kontrolünde kullanılmalı, özellikle safra kesesi taşı bulunan hastalarda tedavi kararı kişiye özel verilmelidir.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
